Il meglio della ricerca, il buono della natura
Najlepsze z badań, dobro z natury

Kaszel - podstawowe informacje (powstanie, przyczyny, objawy)

 

Kaszel - podstawowe informacje (powstanie, przyczyny, objawy)



 

Jak powstaje kaszel ?

Kaszel jest reakcją obronną organizmu i ma spowodować oczyszczenie dróg oddechowych. Aby do tego doszło prąd powietrza musi być na tyle silny, by mógł porwać zalegające w drogach oddechowych ciała obce lub wydzielinę. Kaszląc, wykonujemy najpierw wdech, a następnie mięśnie klatki, brzucha oraz przepona, odpowiedzialne w zwykłych warunkach za swobodne oddychanie, gwałtownie kurczą się przy zamkniętej głośni (element krtani), co powoduje duży wzrost ciśnienia w drogach oddechowych, gdy wreszcie głośnia otworzy się powietrze z wielką siłą wydobywa się z dróg oddechowych, usuwając drażniące ciała obce.

Sam odruch kaszlu powodowany jest drażnieniem receptorów czuciowych – są to struktury położone głównie w drogach oddechowych, choć nie tylko – można je również znaleźć w zewnętrznym przewodzie słuchowym, błonie śluzowej zatok obocznych nosa, a nawet w narządach wewnętrznych, takich jak: żołądek, opłucna, osierdzie, przepona. Receptory kaszlu są dwojakiego rodzaju – mechaniczne i chemiczne, mogą być więc pobudzane zarówno przez związki chemiczne wydzielane, np. w trakcie zapalenia (histamina, bradykinina), jak i mechanicznie – przez dużą ilość produkowanej w drogach oddechowych wydzieliny lub ciała obce wprowadzone z zewnątrz - przypadkowo, np. pyłki, czy celowo, np. dym tytoniowy.

Czas trwania kaszlu

  • Kaszel może utrzymywać się nawet do kilku tygodni

  • Ostry trwa do 3 tygodni, podostry od 3 do 8 tygodni

  • jeśli utrzymuje się jeszcze dłużej mówimy o kaszlu przewlekłym

Podział taki ułatwia rozróżnienie pochodzenia tego objawu – najczęstszą przyczyną kaszlu ostrego jest bowiem infekcja, choć może być wywołany również poważnymi chorobami (zatorowość płucna, obrzęk płuc), zwykle tym ostatnim towarzyszą jednak inne objawy, które lekarza natychmiast naprowadzą na prawidłowe rozpoznanie lub w ostateczności po wykonaniu niezbyt skomplikowanej diagnostyki. Kaszel podostry najczęściej jest spowodowany już przebytą infekcją o tle wirusowym, natomiast przewlekły zawsze wymaga sumiennego dociekania przyczyny – choć najczęściej jest spowodowany banalnym powodem w postaci ściekania wydzieliny po tylnej ścianie gardła, może być jednak objawem poważnych chorób, wymagających specjalistycznego leczenia (astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc, nowotwory).

  • w przebiegu infekcji kaszel trwa zwykle 7 – 9 dni

Rodzaje kaszlu

W zależności od tego, czy w trakcie kaszlu pojawia się wydzielina (plwocina), czy nie, rozróżniamy dwa rodzaje kaszlu:

  • mokry (inaczej produktywny lub wilgotny)
  • suchy (bezproduktywny)

Pacjenta skarżącego się na wilgotny kaszel lekarz zwykle pyta o barwę, gęstość, ilość, a czasem nawet zapach plwociny, co w znacznym stopniu ułatwia postawienie diagnozy. Kaszel produktywny jest zwykle przez chorych kojarzony z bakteryjnymi zakażeniami. Infekcjom zatok, oskrzeli lub płuc wywołanym bakteriami towarzyszy zmiana koloru *plwociny na żółty lub zielony. Incydentalne zakażenia nie stanowią przeważnie problemu terapeutycznego.

*Plwocina, jest to śluzowa, zwykle biała lub szara, gęsta, lepka, często trudna do odkrztuszenia i połączona z przewlekłym kaszlem o największym zazwyczaj nasileniu w godzinach porannych - pacjent informuje, że rano „musi się wykasłać”, co lekarze nazywają „toaletą drzewa oskrzelowego” - pojawia się w przewlekłych procesach zapalnych oskrzeli.

Przyczyny kaszlu

Należy pamiętać, że olbrzymia większość zakażeń dróg oddechowych – górnych i dolnych (ok. 80%) wywołana jest wirusami, a leczenie sprowadza się do znoszenia uciążliwych objawów.

Najczęstszą przyczyną kaszlu produktywnego jest ściekanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła w przebiegu nieżytu nosa (infekcyjnego lub alergicznego) lub zapalenia zatok, co może przejawiać się suchym, rzadziej wilgotnym kaszlem lub po prostu pochrząkiwaniem, gdy pacjent czuje przeszkodę w drogach oddechowych.

Przyczyną suchego kaszlu może być wirusowe lub nawet bakteryjne zakażenie dróg oddechowych.

Jednym z najczęstszych przyczyn suchego kaszlu jest alergia. Jej przejawem w drogach oddechowych jest astma, zwykle przebiegająca z innymi symptomami – przede wszystkim dusznością, ale czasem jedynym jej objawem jest bezproduktywne „pokasływanie”. Jest to tzw. kaszlowy wariant astmy, warto o tym pamiętać. Suchy kaszel może być również spowodowany rzadkimi chorobami płuc, zajmującymi ich miąższ (tzw. choroby śródmiąższowe płuc) – diagnostyka tych problemów zdrowotnych i ich leczenie jest na tyle złożone, że może je wykonać tylko lekarz specjalista, czyli pulmonolog.

Inną przyczyną suchego kaszlu jest obecność ciała obcego w drogach oddechowych. Problem dotyczy zwykle dzieci w wieku 1-3 lat, sporadycznie dorosłych.
 

  • pojedyncze kaszlnięcia występują u dzieci zdrowych - około 10 w ciągu doby, w większości w dzień

 

Opracowano na podstawie artykułu Dr n. med. Piotra Chruściela

Ulotka promocyjna DicoTuss baby med. TUS/01/02/2015